Coraz więcej gatunków roślin flory Polski jest zagrożonych wyginięciem. Ogrody Botaniczne i ogrody sąsiedzkie mogą stawać się ostoją dla tych rzadkich i ginących roślin – ex situ ochrona czyli poza ich naturalnymi stanowiskami. Nasza grupa badawcza z Uniwersytetu Jagiellońskiego zapoczątkowała kolekcję rzadkich gatunków fiołków: fiolka torfowego (Viola epipsila), fiołka błotnego (V. palustris), fiołka bagiennego (V. uliginosa). Od kilku lat utrzymują się w kulturze doniczkowej w ogrodzie.
Kolekcję powiększa Laurent, Francuz, mieszkaniec Paryża, który pokochał nasz ogród i sprowadza rzadkie gatunki roślin sadząc je na niewielkim poletku naszego Ogrodu. Jakie gatunki rzadkie są w Jego kolekcji?: sasanka zwyczajna (Pulsatilla vulgaris), kilka gatunków czosnku (Allium): czosnek grzebieniasty (A. carinatum), czosnek sztywny (A. strictum), czosnek kulisty (A. rotundum), czosnek wężowy (A. scorodoprasum), goździk (Dianthus), brzoza karłowata (Betula nana), dyptam biały (Dictamnus albus), a tej jesieni dostaliśmy cebulki nowego bardzo rzadkiego gatunku, szachownicy kostkowej (Fritillaria meleagris)
W promieniach jesiennego słońca 80 cebulek szachownicy kostkowatej (Fritillaria meleagris L. ) zostało posadzonych w różnych miejscach w Ogrodzie im. Polskich Kombatantów.
Fritillaria meleagris L. (Liliaceae ) występuje głównie w Europie Zachodniej. W Polsce objęta jest ścisłą ochroną (Czerwona Księga, kategoria CR – krytycznie zagrożony). Na stanowiskach naturalnych można ją oglądać m.in. w okolicach Przemyśla, w rezerwacie przyrody Szachownica kostkowata w Stubnie czy w rezerwacie przyrody Szachownica w Krównikach (https://pl.wikipedia.org/wiki/Szachownica_kostkowata).
Gatunek ten jest bardzo rzadki ze względu na swoje szczególne wymagania. Rośnie na żyznych, wilgotnych a nawet podmokłych łąkach, na stanowiskach słonecznych lub lekko zacienionych. W zmieniających się warunkach klimatycznych, globalnego ocieplenia, postępującej suszy jest obawa, że liczebność osobników w populacjach naturalnych będzie się stopniowo kurczyć. Dlatego tym bardziej cieszymy się, że szachownicę będzie można oglądać w Ogrodzie, który już od wielu lat oprócz funkcji rekreacyjnej odgrywa także rolę dydaktyczną i naukową (kolekcja licznych gatunków rodzaju Viola, arboretum).
Składamy serdeczne podziękowania miłośnikowi roślin Laurentowi, który przekazał ogrodowi cebulki Fritillaria meleagris.
Na wiosnę zapraszamy wszystkich miłośników roślin cebulowych. Cieszymy się, że będziemy mogli podziwiać w ogrodzie szachownicę, Fritillaria meleagris L. uchodzącą za najpiękniejszą roślinę w Polsce (https://www.youtube.com/watch?v=_Rn1kZTmmf8).
Tekst: Monika Kwiatkowska i Elżbieta Kuta
Zdjęcia fiołków i roślin w ogrodzie z kolekcji Elżbiety Kuty
Zdjęcia kwiatów innych roślin dostępne na stronach internetowych